Stopa zwrotu przed kosztami jest jak trasa bez opłat drogowych. Do celu dociera inna kwota niż ta widoczna na pierwszej tablicy.
Pięć warstw kosztu
- Wejście: prowizja za zakup, opłata manipulacyjna, spread i przewalutowanie.
- Utrzymanie: opłata za zarządzanie, TER, prowadzenie rachunku lub depozyt papierów.
- Transakcje wewnątrz produktu: część kosztów portfela może nie być widoczna jako osobne obciążenie rachunku.
- Wyjście: prowizja sprzedaży, opłata za przedterminowy wykup, umorzenie lub transfer.
- Podatek: zależny od rodzaju dochodu, rachunku i sytuacji podatnika.
19% dotyczy dochodu, nie całej sprzedaży
Według podatki.gov.pl stawka podatku od dochodu ze sprzedaży akcji wynosi 19%. Dochód to co do zasady przychód pomniejszony o koszty uzyskania. Sprzedaż akcji i umorzenie jednostek funduszy kapitałowych są rozliczane w PIT-38 zgodnie z aktualnymi zasadami. To ogólna informacja; transakcje zagraniczne, dywidendy, waluty i szczególne rachunki mogą wymagać dodatkowych obliczeń.
TER nie jest jedynym kosztem ETF
Roczny wskaźnik kosztów funduszu nie obejmuje automatycznie każdej prowizji inwestora. Przy zakupie notowanego ETF liczą się również spread między ofertą kupna i sprzedaży, prowizja maklerska, przewalutowanie oraz ewentualne opłaty rachunku. Dwa fundusze o podobnym TER mogą mieć inny całkowity koszt dla konkretnej częstotliwości wpłat.
| Pozycja | Gdzie jej szukać | Jak porównywać |
|---|---|---|
| TER / koszty bieżące | KID i karta funduszu | Rocznie, przy tym samym horyzoncie |
| Prowizja minimalna | Tabela opłat rachunku | Jako procent realnej małej transakcji |
| Spread | Arkusz zleceń / informacje brokera | W normalnych i trudnych warunkach rynku |
| Waluta | Tabela kursowa i regulamin | Wejście oraz wyjście osobno |
| Podatek | podatki.gov.pl i dokument podatkowy | Według rodzaju dochodu i rachunku |
Przykład bez prognozy
Jeżeli dwie konstrukcje osiągnęłyby ten sam wynik brutto, ta z wyższymi kosztami pozostawi mniej netto. To oczywiste, ale wieloletni koszt procentowy działa w każdym roku i pomniejsza bazę na kolejne lata. Dlatego ESMA zaleca patrzenie na całkowite koszty, w tym dystrybucję, a nie tylko jedną opłatę w reklamie.
Policz trzy scenariusze zamiast jednego
W arkuszu porównania warto zapisać wynik słaby, neutralny i dobry przed kosztami, a następnie odjąć te same opłaty oraz właściwy podatek. Nie chodzi o przewidzenie przyszłości. Chodzi o sprawdzenie, czy koszt stały nie dominuje przy małej wpłacie i czy produkt pozostaje zrozumiały, gdy wynik brutto jest ujemny.
Przykład czysto matematyczny: opłata 20 zł od zakupu za 200 zł stanowi 10% transakcji, a od zakupu za 2 000 zł stanowi 1%. Taki koszt nie mówi, czy większa transakcja jest właściwa; pokazuje, że harmonogram wpłat wpływa na wynik netto. Rozwiązaniem może być inne tempo transakcji albo inna taryfa, ale każda zmiana musi zachować zgodność z celem i ryzykiem.
Koszt waluty ma dwa kierunki
Przewalutowanie może pojawić się przy zakupie i sprzedaży, a czasem również przy wypłacie dywidendy. Różnica między kursem kupna i sprzedaży jest kosztem nawet wtedy, gdy platforma nie nazywa jej prowizją. Waluta notowania ETF nie zawsze pokazuje walutę aktywów bazowych, dlatego osobno oceń koszt operacyjny i ryzyko kursowe.
Podatek zależy od konstrukcji
Odsetki od polskiego depozytu są zwykle rozliczane inaczej operacyjnie niż sprzedaż akcji wykazywana w PIT-38. Dywidenda zagraniczna może wiązać się z podatkiem pobranym za granicą i rozliczeniem w Polsce. IKE oraz IKZE mają odrębne warunki. Nie przenoś automatycznie stawki i sposobu rozliczenia z jednego produktu na drugi.
Dokumentuj koszt w dniu decyzji
Zapisz plik KID i tabelę opłat z datą, ponieważ taryfa może się zmienić. Przy późniejszej kontroli będziesz wiedzieć, jakie warunki obowiązywały i czy nowa opłata wymaga działania. Brak dokumentacji utrudnia również prawidłowe ustalenie kosztów podatkowych.
Źródła: podatki.gov.pl – zbycie akcji, podatki.gov.pl – fundusze kapitałowe, ESMA – całkowite koszty funduszy.
